Ο Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν έκανε παραχωρήσεις: Η απάντηση της Τεχεράνης και τα ανοιχτά ερωτήματα

Από τη στιγμή που δημοσίευσε την περασμένη εβδομάδα το Μνημόνιο Κατανόησης που φαινόταν να ευνοεί σε μεγάλο βαθμό το Ιράν, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να ισχυρίζεται ότι η Τεχεράνη συμφώνησε σε άλλες σημαντικές παραχωρήσεις στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων.

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι καμία από αυτές δεν εμφανίστηκε στο προσχέδιο της συμφωνίας και το Ιράν εξακολουθεί να τις αρνείται, αναφέρει σε δημοσίευμά του το CNN.

Μάλιστα, αν αναλογιστεί κανείς τα προβλήματα αξιοπιστίας που έχει επιδείξει η ίδια η κυβέρνηση Τραμπ, δεν είναι καθόλου σαφές ποιον να εμπιστευτεί κανείς.

Οι πυρηνικές επιθεωρήσεις

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήρθε το πρωί της Τρίτης, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ προέβη σε μια τεράστια δήλωση, σύμφωνα με την οποία το Ιράν έχει ήδη συμφωνήσει σε εκτεταμένες πυρηνικές επιθεωρήσεις επ’ αόριστον.

«Το Ιράν έχει συμφωνήσει πλήρως και ολοκληρωτικά σε πυρηνικές επιθεωρήσεις υψηλότατου επιπέδου για πολύ καιρό στο μέλλον (Επ’ αόριστον!!!)», έγραψε στο Truth Social. «Αυτό θα εξασφαλίσει την “πυρηνική ειλικρίνεια”. Αν δεν είχαν συμφωνήσει σε αυτό, δεν θα υπήρχαν περαιτέρω διαπραγματεύσεις!»

Ομοίως, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα στην Ελβετία, αναφέρθηκε σε ένα «σημαντικό ορόσημο». Είπε ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να δεχτεί επιθεωρητές από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).

Ωστόσο, το Ιράν έχει απορρίψει την ιδέα ότι υπήρξε οποιαδήποτε σημαντική εξέλιξη σε αυτό το μέτωπο.

Αντίθετα, ανέφερε ότι η συνεργασία της με τον ΔΟΑΕ, τον οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών για την εποπτεία των πυρηνικών δραστηριοτήτων, θα συνεχιστεί «σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες».

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, δήλωσε ότι το Ιράν δεν είχε συμφωνήσει να επιτρέψει στους επιθεωρητές να εξετάσουν τις σοβαρά κατεστραμμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του και ότι δεν είχε αναλάβει «καμία νέα δέσμευση».

Πράγματι, παρά τον ισχυρισμό του Βανς για σημαντική πρόοδο, ο ΔΟΑΕ έχει ήδη περιορισμένη πρόσβαση στο Ιράν. Επομένως, το γεγονός και μόνο ότι επιτρέπεται η είσοδος δεν αποτελεί, από μόνο του, σημαντικό βήμα προόδου.

Οι πληρέστερες επιθεωρήσεις αποτελούσαν επίσης βασικό στοιχείο της συμφωνίας της κυβέρνησης Ομπάμα με το Ιράν, από την οποία αποχώρησε ο Τραμπ.

Ωστόσο, ο Τραμπ δεν έκανε πίσω το απόγευμα της Τρίτης, ενώ κατευθυνόταν προς μια εκδήλωση στην Πενσυλβάνια. «Κάνουν λάθος, κάνουν λάθος», είπε στους δημοσιογράφους αναφερόμενος στους Ιρανούς. «Το έχουμε ξεκαθαρίσει: επιθεωρήσεις 100%. Και αν είχαν δίκιο, θα ακύρωνα τις συναντήσεις αμέσως».

Αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων

Η κυβέρνηση Τραμπ ισχυρίστηκε επίσης αυτή την εβδομάδα ότι τα πολλά δισεκατομμύρια σε ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που θα αποδεσμευθούν στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά αμερικανικών προϊόντων.

Έκανε αυτόν τον ισχυρισμό στην προσπάθειά της να αντιμετωπίσει τις επικρίσεις ότι το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα χρήματα αυτά, μαζί με τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια σε κονδύλια ανασυγκρότησης από χώρες του Κόλπου, για να ανασυγκροτήσει τον στρατό του ή να χρηματοδοτήσει την τρομοκρατία. Ακόμη και πολλοί συντηρητικοί έχουν διαμαρτυρηθεί για τις εκτεταμένες οικονομικές παραχωρήσεις προς το Ιράν που περιλαμβάνονται στη συμφωνία.

Ο Βανς δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων Τζάρεντ Κούσνερ είχε καταρτίσει ένα σχέδιο, σύμφωνα με το οποίο η διάθεση των χρημάτων θα εγκρινόταν από τις ΗΠΑ και το Κατάρ. Ανέφερε ότι «στη συνέχεια, τα χρήματα θα διατίθεντο πράγματι για την αγορά αμερικανικής σόγιας, αμερικανικού καλαμποκιού και αμερικανικού σιταριού προς όφελος του ιρανικού λαού».

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικλ Γουόλτς, δήλωσε αργότερα τη Δευτέρα στο Fox News ότι «θα αγοράσουν αμερικανικά αγροτικά προϊόντα».

Ο Τραμπ πρόσθεσε το πρωί της Τρίτης σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι τα χρήματα θα «ελέγχονται από τις ΗΠΑ και θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά τροφίμων και ιατρικού εξοπλισμού, αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες».

«Αν τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία αποδεσμευτούν ποτέ, θα κάνουν τους Αμερικανούς αγρότες πλουσιότερους και θα βοηθήσουν στη διατροφή του ιρανικού λαού», δήλωσε ο Βανς.

Και ο πρέσβης του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη, Αλί Μπαχρεϊνί, απέρριψε την ιδέα την Τρίτη.

«Το Ιράν είναι η μόνη χώρα που αποφασίζει τι θα κάνει με τα περιουσιακά του στοιχεία», δήλωσε ο Μπαχρέινι. Πρόσθεσε: «Απορρίπτω κάθε ισχυρισμό ότι θα μπορούσε να υπάρχει ρόλος για οποιαδήποτε άλλη χώρα ώστε να επηρεάσει αυτές τις αποφάσεις ή αυτές τις διαδικασίες».

Διόδια στα Στενά του Ορμούζ

Σύμφωνα με το Μνημόνιο Κατανόησης, τα πλοία θα έχουν τη δυνατότητα να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ —το κλείσιμο των οποίων έχει προσφέρει στο Ιράν σημαντική διαπραγματευτική ισχύ— «χωρίς χρέωση, για 60 ημέρες μόνο».

Για το τι θα συμβεί μετά, οι δύο πλευρές δεν μπορούν να συμφωνήσουν.

Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία ότι τα Στενά θα παραμείνουν «χωρίς διόδια» και μετά την παρέλευση των 60 ημερών.

«Κάποιος είπε: “Α, είναι χωρίς διόδια για…” – Όχι, όχι, είναι χωρίς διόδια, τελεία και παύλα», είπε ο Τραμπ την περασμένη Τρίτη. «Όταν ανοίξει μόνιμα, θα είναι χωρίς διόδια.» Πρόσθεσε τη Δευτέρα ότι «έχουμε μια συμφωνία σύμφωνα με την οποία θα είναι ανοιχτό και χωρίς διόδια. Είχαμε μια μικρή διαφωνία σχετικά με αυτό· είναι χωρίς διόδια».

Ο Τραμπ είχε δώσει παρόμοια υπόσχεση σε συνέντευξή του στον Ντέιβιντ Σάνγκερ της εφημερίδας «The New York Times», δηλώνοντας ότι τα Στενά θα ήταν «μόνιμα χωρίς διόδια».

Ωστόσο, το Ιράν δεν έχει δηλώσει κάτι τέτοιο. Στην πραγματικότητα, έχει παρουσιάσει ένα σχέδιο βάσει του οποίου θα χρεώνει «τέλη» για ορισμένες υπηρεσίες. Και η εφημερίδα «The New York Times» ανέφερε το πρωί της Τρίτης ότι το Ιράν έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή αυτό το σχέδιο.

Ποιον να πιστέψουμε;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι συνήθως αρκετά εύκολη — ειδικά όταν πρόκειται για αυταρχικά καθεστώτα όπως το Ιράν, σχολιάζει το CNN.

Όμως, η τάση του Τραμπ να προβαίνει σε παράλογες και ψευδείς ισχυρισμούς περιπλέκει την κατάσταση.

Πρόκειται, άλλωστε, για έναν πρόεδρο που, σε διάστημα δύο και πλέον μηνών, υπονόησε πολλές φορές ότι η συμφωνία με το Ιράν ήταν προ των πυλών. Πριν από δύο και πλέον μήνες, δήλωσε ότι το Ιράν είχε ήδη «συμφωνήσει σε όλα» όσα απαιτούσε — ενώ ήταν σαφές ότι δεν είχε συμβεί κάτι τέτοιο.

Ομοίως, ο Τραμπ και η κυβέρνησή του ισχυρίστηκαν ότι οι περσινές επιθέσεις εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν είχαν «εξαφανίσει» το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ο Τραμπ έφτασε στο σημείο να πει ότι οι επιθέσεις είχαν εξαφανίσει επίσης τη «μελλοντική πυρηνική ικανότητα του Ιράν».

Ωστόσο, το CNN και άλλα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι αρχικές εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών δεν επιβεβαίωναν αυτούς τους ισχυρισμούς. Και όπως ήταν αναμενόμενο, οκτώ μήνες αργότερα, ο Τραμπ ξεκίνησε έναν πόλεμο επικαλούμενος, για άλλη μια φορά, την υποτιθέμενη επικείμενη πυρηνική απειλή που αποτελούσε το Ιράν.

Με απλά λόγια και η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα αξιοπιστίας και αυτό ισχύει και για τους γνωστούς όρους των τρεχουσών διαπραγματεύσεων.

Για παράδειγμα, πριν από τη δημοσιοποίηση του Μνημονίου Κατανόησης (MOU) την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ ρωτήθηκε αν αυτό περιελάμβανε «ένα ταμείο ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων που χρηματοδοτείται από συμμάχους του Κόλπου». Απάντησε ότι αυτό ήταν «ψευδές». Ωστόσο, όπως ήταν αναμενόμενο, το Μνημόνιο Κατανόησης περιέχει πράγματι ένα τέτοιο ταμείο ανασυγκρότησης.

Ο Βανς και η κυβέρνηση απέρριψαν επίσης σε γενικές γραμμές τους ισχυρισμούς των ιρανικών μέσων ενημέρωσης σχετικά με το Μνημόνιο χαρακτηρίζοντάς τους ως «προπαγάνδα».

Ωστόσο, πολλές από τις ιρανικές απαιτήσεις τελικά βρήκαν απήχηση στο ίδιο το Μνημόνιο Κατανόησης. Και το τελικό κείμενο ήταν παρόμοιο με το προσχέδιο που δημοσίευσε το CNN, με κάποιες διαφορές στη διατύπωση.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει υποδείξει ότι αυτό οφείλεται στις ευαίσθητες πολιτικές πτυχές που εμπλέκονται από την πλευρά του Ιράν στις διαπραγματεύσεις — και μάλιστα ότι υπάρχουν κάποιες μυστικές συμφωνίες που δεν αναφέρονται στο έγγραφο.

Όμως, η πολιτική κατάσταση είναι ευαίσθητη και στις Ηνωμένες Πολιτείες αυτή τη στιγμή. Και η προσέγγιση της κυβέρνησης του τύπου «απλά εμπιστευθείτε μας» ίσως να μην αρκεί.

Με πληροφορίες από CNN