Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, ο Τάραντας, γιος του Ποσειδώνα, ναυαγεί όσο έπλεε μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας. Ξαφνικά, ο πατέρας του και Θεός της θάλασσας, προκειμένου να τον σώσει, τού στέλνει ένα δελφίνι το οποίο τον μεταφέρει λίγο έξω από τα σημερινά Επτάνησα.
Σώος, πλέον, στη στεριά ο Τάραντας ιδρύει μία πόλη και, παραβλέποντας τον ρόλο που έπαιξε το δελφίνι στη διάσωσή του, της δίνει το δικό του όνομα. Μεταξύ άλλων και συντόμως, αυτό προέβλεπε ο μύθος για την πόλη Τάραντα, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Απουλίας στη νότια Ιταλία, η οποία, όπως είναι λογικό, έχει απωλέσει τις «μυθολογικές της διαστάσεις».
Αυτό που παραμένει, ωστόσο, είναι η σύνδεση της πόλης στη νότια Ιταλία με το δελφίνι. Από τα αρχαία τοπικά νομίσματα, τα αγάλματα και τα ειδώλια, μέχρι το έμβλημα της πόλης και το σήμα της επαγγελματικής της ποδοσφαιρικής ομάδας, το ευγενές κητώδες βρίσκεται παντού, συχνά με τον Τάραντα στην πλάτη του, ανταποδίδοντας υπό μία έννοια τη χάρη στο θαλάσσιο θηλαστικό.
Every year thousands of visitors to Taranto take the opportunity for a closer look at dolphins on organized day trips.
Now, thanks to a pioneering new project, those wild dolphins will soon be joined by some that may never have known the freedom of the ocean at the brand-new San… pic.twitter.com/pP5kaZoYa1
— CNN (@CNN) August 27, 2026
Ο Τάραντας προστατεύει το μέλλον των δελφινιών
Σήμερα, όπως επισημαίνει σχετικά το CNN, μία νέα σχέση φαίνεται να διαμορφώνεται ανάμεσα στους περιβαλλοντικούς φορείς της πόλης στην Ιταλία με τα δελφίνια, πόσω μάλλον με τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν σε καθεστώς αιχμαλωσίας.
Σύμφωνα με το αμερικάνικο δίκτυο, πολλά είδη δελφινιών, συμπεριλαμβανομένων των ρινοδέλφινων, των ζωνοδέλφινων και των διαγραμμισμένων δελφινιών, που αριθμούν χιλιάδες, ευδοκιμούν στα ζεστά νερά του Κόλπου του Τάραντα.
Αν σταθεί κανείς στα τείχη της Παλαιάς Πόλης του Τάραντα, μπορεί συχνά να διακρίνει δελφίνια να πηδούν στα κύματα. Εξάλλου, κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες εκμεταλλεύονται την ευκαιρία και, μέσω οργανωμένων ημερήσιων εκδρομών, τα βλέπουν από κοντά.
Κι εδώ έρχεται, σύμφωνα με το CNN, η ανταπόδοση της ιταλικής πόλης, των φορέων της που ασχολούνται με θέματα ωκεανού και περιβάλλοντος τουλάχιστον, στον «προστάτη» τους: χάρη σε ένα πρωτοποριακό νέο έργο, αυτά τα άγρια δελφίνια θα σμίξουν σύντομα με ορισμένα που ίσως δεν γνώρισαν ποτέ την ολική ελευθερία του ωκεανού, στο ολοκαίνουργιο Καταφύγιο Δελφινιών San Paolo, το πρώτο θαλάσσιο καταφύγιο της Ευρώπης για δελφίνια που ζούσαν προηγουμένως σε αιχμαλωσία.
Every year thousands of visitors to Taranto take the opportunity for a closer look at dolphins on organized day trips.
Now, thanks to a pioneering new project, those wild dolphins will soon be joined by some that may never have known the freedom of the ocean at the brand-new San… pic.twitter.com/ZRhscAWW8k
— CNN International (@cnni) August 27, 2026
Ένα θαλάσσιο καταφύγιο υψηλής τεχνολογίας στην Ιταλία
Στεκόμενος σε ένα λευκό φουσκωτό σκάφος που πλέει δίπλα στο νησί San Paolo, ένα μικρό νησάκι που φιλοξενεί ένα ναπολεόντειο φρούριο, ο Carmelo Fanizza, ιδρυτής της οργάνωσης Jonian Dolphin Conservation (JDC), δείχνει με υπερηφάνεια μια σειρά από μπλε και λευκούς δομοστοιχειωτούς κύβους τοποθετημένους σε γαλάζια νερά.
«Έχουμε μια έκταση 70 στρεμμάτων», λέει στο CNN ο Fanizza, δείχνοντας τέσσερις κίτρινες σημαδούρες που ορίζουν τα όρια. «Οι σημαδούρες είναι σημαδούρες παρακολούθησης (…) συλλέγουμε πληροφορίες για την ποιότητα του νερού, την ποιότητα του αέρα, ενώ διαθέτουμε επίσης υδρόφωνο για τη μέτρηση του ακουστικού θορύβου στο νερό. Όλες αυτές οι πληροφορίες φτάνουν στην αίθουσα ελέγχου στα αρχηγεία μας».
Η περιοχή είναι επίσης εξοπλισμένη με υποβρύχιες κάμερες και σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο παρακολουθεί τα δεδομένα και μπορεί να παράγει ειδοποιήσεις για τους βιολόγους στη βάση, σε περίπτωση τυχόν ανωμαλιών στο περιβάλλον.
Την ίδια ώρα, υπάρχει μια πλωτή καμπίνα με χώρους αποθήκευσης και προετοιμασίας τροφής, όπου το προσωπικό θα εργάζεται και θα κοιμάται, καθώς και μια ειδική πλατφόρμα όπου οι κτηνίατροι θα μπορούν να φροντίζουν τα ζώα.
Σε ό,τι αφορά στα δελφίνια, που αναμένεται να φιλοξενήσει το καταφύγιο στον Τάραντα, βρίσκονται σήμερα σε ενυδρεία, ιδιαίτερα στη Γαλλία. Εκεί, ένας νέος νόμος που τίθεται σε ισχύ από τον φετινό Δεκέμβριο, θα απαγορεύει τις παραστάσεις με κητώδη, όπως δελφίνια και φάλαινες, λήγοντας έτσι και το καθεστώς αιχμαλωσίας τους.
Ενώ οι περιβαλλοντολόγοι και οι οργανώσεις για τα δικαιώματα των ζώων ενέκριναν την απαγόρευση, το κλείσιμο αυτών των θαλάσσιων πάρκων δημιούργησε ένα νέο πρόβλημα σχετικά με το τι θα απογίνουν τα ζώα που μένουν πίσω.
A dolphin saved its founder 4,000 years ago. Now this city is returning the favour https://t.co/v548qCOwb4
— CTV News (@CTVNews) August 27, 2026
Μια «ηθική» λύση στον Τάραντα
«Η γαλλική κυβέρνηση έκανε ένα πολύ σημαντικό βήμα επειδή έκλεισε τις εγκαταστάσεις ή διευκόλυνε το κλείσιμο ορισμένων δομών», λέει ο Fanizza. «Όμως το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν έχει στο μυαλό του τη λύση, διότι αν κλείσεις μια δομή, πρέπει να έχεις μια λύση για τα ζώα που βρίσκονται σε αυτήν».
Μετά από τόσο καιρό σε αιχμαλωσία, η απελευθέρωση των ζώων στην άγρια φύση δεν αποτελεί επιλογή. «Είναι αλήθεια ότι δεν είναι δυνατόν να πάρεις ένα ζώο που έχει ζήσει τη ζωή του σε μια τσιμεντένια δεξαμενή και να το βάλεις στην ανοιχτή θάλασσα», δηλώνει στο CNN.
«Έτσι, τώρα θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο για τη φιλοξενία των ζώων αυτών των δομών που έκλεισαν τώρα ή των δομών που θα κλείσουν στο μέλλον. Και θέλουμε να βρούμε μια λύση, μια ηθική λύση για την ευημερία του ζώου».
Αυτόν τον μήνα, η ομάδα του Fanizza έλαβε τις τελικές άδειες για την ολοκλήρωση του καταφυγίου, το οποίο αρχικά θα φιλοξενήσει μόνο λίγα δελφίνια, ενώ η JDC διερευνά τις δυνατότητες του νέου της χώρου.
«Δεν έχουμε στο μυαλό μας να φιλοξενήσουμε μεγάλο αριθμό δελφινιών εδώ», λέει. «Πρόκειται για ένα πιλοτικό έργο, επομένως θέλουμε να φιλοξενήσουμε έναν μικρό αριθμό, μια μικρή ομάδα» για να ανακαλύψουμε «τον σωστό τρόπο διαχείρισης αυτών των ζώων σε αυτού του είδους τις εγκαταστάσεις».
«Είναι ένα φανταστικό μέρος για τη φιλοξενία δελφινιών, διότι τώρα πολλά απ’ αυτά βρίσκονται εγκλωβισμένα σε τσιμεντένιες πισίνες και δεν έχουν καμία αλληλεπίδραση με τη ζωή στη θάλασσα. Εδώ έχουν πολλά ψάρια, πολλή επαφή με τον βυθό, οπότε είναι πολύ σημαντικό για το ζώο να επιστρέψει στο φυσικό περιβάλλον» προσθέτει.
Αξίζει να αναφερθεί πως η σχέση της JDC με τα δελφίνια του Τάραντα ξεκίνησε το 2009, όταν ιδρύθηκε με στόχο την προστασία των κητωδών και τη διαφύλαξη των θαλασσών της περιοχής. Μεταξύ άλλων, διοργανώνει ημερήσιες εκδρομές στον ωκεανό για όλες τις ηλικίες, με ισχυρό εκπαιδευτικό και επιστημονικό χαρακτήρα.
«Για το έργο μας χρησιμοποιούμε τους ανθρώπους που επιβιβάζονται στις εκδρομές, για να χρηματοδοτήσουμε την ερευνητική δραστηριότητα» εξηγεί. Οι συμμετέχοντες, μεταξύ άλλων, καλούνται να γίνουν «Ερευνητές για την Ημέρα», βοηθώντας το προσωπικό της JDC στο έργο του καταγράφοντας θεάσεις και συμμετέχοντες σε άλλες επιστημονικές δραστηριότητες. Η οργάνωση διαθέτει σήμερα πάνω από 6.000 ενεργά μέλη.
Το ίδιο το Καταφύγιο Δελφινιών San Paolo, ωστόσο, δεν θα είναι ανοιχτό για το κοινό. Αντίθετα, οι επισκέπτες στα αρχηγεία της JDC, γνωστά ως Kètos (Ευρωμεσογειακό Κέντρο για τη Θάλασσα και τα Κητώδη) στην Παλιά Πόλη του Τάραντα, θα βρουν ένα υπερσύγχρονο κέντρο παρατήρησης.
Μια πόλη που αλλάζει στην Ιταλία
Το Kètos στεγάζεται σε ένα εντυπωσιακό ανάκτορο, που κάποτε φιλοξενούσε σχολή του Πανεπιστημίου του Μπάρι και βλέπει στο αρχαίο λιμάνι. Μια μεγάλη αίθουσα προβολής ετοιμάζεται με γιγαντοοθόνες και άλλο εξοπλισμό παρακολούθησης, από όπου τα δελφίνια του καταφυγίου θα παρατηρούνται και θα μελετώνται από ερευνητές και επισκέπτες.
Το Kètos φιλοξενεί επίσης βιβλιοθήκη, εργαστήρια, ακόμη και ένα τεράστιο ψυγείο, το οποίο θα κρατά τα ψάρια που θα χρειαστούν οι ερευνητές για να ταΐσουν τα δελφίνια του καταφυγίου, τα οποία προβλέπεται ότι δεν θα μπορούν να ττραφούν μόνα τους μετά από τόσο χρόνια αιχμαλωσίας.
Αξίζει σε αυτό το σημείο να διευκρινιστεί πως η πόλη του Τάραντα έχει εργαστεί σκληρά τα τελευταία χρόνια για να αποβάλει τη σύνδεσή της με τη βαριά βιομηχανία, ιδιαίτερα με το χαλυβουργείο Ilva, το οποίο χαρακτήριζε την πόλη για αρκετές δεκαετίες. Το Ilva έχει μειώσει σημαντικά το μέγεθός του και υποχρεώθηκε να εισαγάγει αυστηρότερες περιβαλλοντικές εγγυήσεις, ενώ η πόλη στη νότια Ιταλία έχει γίνει πλέον τουριστικός προορισμός και επιχειρεί σημαντικά έργα αναγέννησης για να επαναπροσδιορίσει την εικόνα της.
Παρά ταύτα, υπήρξαν ανησυχίες ότι η βιομηχανική δραστηριότητα γύρω από τον Τάραντα ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον βιότοπο των δελφινιών. Ο Fanizza αναφέρει ότι αυτό μελετήθηκε σχολαστικά τόσο πριν όσο και μετά την επιλογή της τοποθεσίας για το Καταφύγιο.
«Το 2018, ξεκινήσαμε την περιβαλλοντική παρακολούθηση της περιοχής», εξηγεί. Ο ίδιος και η ομάδα του έζησαν πέντε χρόνια μελετώντας τη θάλασσα, τον βυθό, τον αέρα και την άμμο. «Είμαστε βέβαιοι ότι οι μεγάλες βιομηχανίες δεν ασκούν καμία επιρροή στην περιοχή. Επίσης, διαθέτουμε σύστημα παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, που μας στέλνει τις πληροφορίες (…) είμαστε σίγουροι ότι δεν θα υπάρχει κανένα πρόβλημα για την ασφάλεια και την υγεία των ζώων».
Μετά από τόσο χρόνια εργασίας, και με όλα σχεδόν έτοιμα για την υποδοχή των πρώτων δελφινιών, ο Fanizza ομολογεί ότι ακόμα ονειρεύεται το πρώτο δελφίνι που θα φτάσει στο Καταφύγιο.
«Μερικές φορές βλέπω στο όνειρό μου ένα γηραιό δελφίνι που κολυμπά γύρω από μια τσιμεντένια δεξαμενή», λέει ο Fanizza χαμογελώντας.
«Αυτό το δελφίνι αιχμαλωτίστηκε πριν από πολλά χρόνια στα ανοιχτά, και θα ήθελα να ξέρω τι αισθάνεται όταν θα μπορέσουμε να το πάρουμε και να το βάλουμε στο καταφύγιό μας, στο Καταφύγιο Δελφινιών San Paolo, όπου θα μπορεί να αγγίξει τον πυθμένα, να αγγίξει την άμμο, να ακούσει τον ήχο της θάλασσας.
Αυτό είναι ένα εκπληκτικό πράγμα. Είναι κάτι πολύ συγκινητικό για εμάς. Αυτό είναι το όνειρό μας».
Με πληροφορίες από CNN
