Ο Βέρνερ Χέρτσογκ παρέλαβε το βράδυ της Παρασκευής το βραβείο Donostia, την υψηλότερη τιμητική διάκριση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαν Σεμπαστιάν, στην τελετή έναρξης της 74ης διοργάνωσης στο Kursaal. Το βραβείο τού απένειμε ο Ορλάντο Μπλουμ, ένας από τους πρωταγωνιστές της νέας ταινίας του, «Bucking Fastard», και ο Γερμανός σκηνοθέτης έγινε δεκτός με παρατεταμένο όρθιο χειροκρότημα.
Η βραδιά, όμως, δεν έμεινε στις καθιερωμένες κινηματογραφικές τιμές. Οι παρουσιάστριες Φαρίμπα Σεϊχάν και Μαριόνα Τερές αναφέρθηκαν από τη σκηνή στη Γάζα και είπαν ότι το φεστιβάλ ενώνει τη φωνή του με όσους ζητούν να σταματήσει αυτό που οι ίδιες χαρακτήρισαν «γενοκτονία». Εξέφρασαν επίσης την αλληλεγγύη τους στους δημιουργούς του «NAZA», Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Ζορ, μετά τις απειλές του Ισραηλινού υπουργού Πολιτισμού Μίκι Ζοχάρ να κινηθεί για την αφαίρεση της ισραηλινής υπηκοότητάς τους.
Οι δύο παρουσιάστριες μίλησαν ακόμη για την ανάγκη να σταματήσουν οι μονομερείς παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, οι αποικιοκρατικές λεηλασίες, η σεξουαλική βία και οι πόλεμοι που παραβιάζουν συστηματικά τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το Σαν Σεμπαστιάν είχε ήδη πάρει δημόσια θέση για τη Γάζα σε προηγούμενη διοργάνωση· αυτή τη φορά, όμως, το ζήτημα βρέθηκε στην ίδια την τελετή έναρξης και στην κεντρική σκηνή του φεστιβάλ.
Η αναφορά στο «NAZA» είχε ιδιαίτερο βάρος. Το ντοκιμαντέρ των Άμπραχαμ και Ζορ βασίζεται σε ανώνυμες μαρτυρίες 24 Ισραηλινών στρατιωτικών και στελεχών των υπηρεσιών πληροφοριών, οι οποίοι περιγράφουν τους μηχανισμούς και τα πρωτόκολλα που, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, χρησιμοποιήθηκαν για τον καθορισμό στόχων στη Γάζα και τον υπολογισμό πιθανών απωλειών αμάχων. Η ταινία απέσπασε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Βενετίας και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ.
Ο ισραηλινός στρατός έχει απορρίψει τις καταγγελίες της ταινίας, υποστηρίζοντας ότι βασίζονται σε διαστρεβλώσεις και ανώνυμες μαρτυρίες που δεν μπορούν να επαληθευτούν. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει επίσης καταδικάσει το «NAZA», κατηγορώντας τους δημιουργούς του ότι παρουσιάζουν τον ισραηλινό στρατό ως εγκληματικό. Οι σκηνοθέτες, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι η δημόσια εξέταση αυτών των μαρτυριών είναι απαραίτητη.
Μέσα σε αυτό το πολιτικά φορτισμένο πλαίσιο, ο ίδιος ο Χέρτσογκ μίλησε λιγότερο για τη διαδρομή του στον κινηματογράφο και περισσότερο για τη μακρά σχέση του με τη Χώρα των Βάσκων. «Δεν στέκομαι μπροστά σας ως ξένος», είπε, συνδέοντας αυτή τη σχέση με το «Αγκίρε, η Μάστιγα του Θεού» του 1972 και με ένα παλιό ταξίδι του με τα πόδια από τις Κάννες προς τα Πυρηναία. Όπως αφηγήθηκε, περπάτησε περισσότερα από 1.000 χιλιόμετρα και συνάντησε Βάσκους στα βουνά, αν και τελικά κατέληξε στο Μπιαρίτς και όχι στο Σαν Σεμπαστιάν.
Αυτές οι συναντήσεις, είπε, του έμειναν. Ο Χέρτσογκ μίλησε με ιδιαίτερο ενθουσιασμό για τη βασκική κουλτούρα και για τους bertsolaris, τους αυτοσχεδιαστές προφορικής ποίησης της περιοχής. Παρότι, όπως παραδέχτηκε, δεν καταλαβαίνει ακριβώς τι λένε, αισθάνεται ότι ανήκει σε αυτή την κοινότητα. «Παραλαμβάνω αυτό το βραβείο από έναν λαό της ποίησης», είπε.
Ο Ορλάντο Μπλουμ, παραδίδοντάς του το Donostia, τον χαρακτήρισε σκηνοθέτη με αδιαμφισβήτητη φωνή, που αντιμετώπισε πάντοτε τον κινηματογράφο ως περιπέτεια. Ο Χέρτσογκ ανταπέδωσε με μια χαρακτηριστική φιλοφρόνηση, αποκαλώντας τον Μπλουμ «ζωντανό θρύλο» και «θησαυρό του κινηματογράφου». Οι δυο τους συνεργάζονται στο «Bucking Fastard», όπου πρωταγωνιστούν επίσης οι Κέιτ Μάρα, Ρούνι Μάρα και Ντόναλ Γκλίσον. Το φεστιβάλ επιβεβαιώνει τον συγκεκριμένο τίτλο και το καστ της ταινίας.
Η 74η διοργάνωση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαν Σεμπαστιάν άνοιξε με το «Ghost Song» του Φατίχ Ακίν και θα διαρκέσει έως τις 26 Σεπτεμβρίου, με 263 ταινίες από 47 χώρες. Η Ναόμι Γουότς είναι η δεύτερη φετινή τιμώμενη με βραβείο Donostia.
Με στοιχεία από The Hollywood Reporter
