Περισσότεροι από 1,1 εκατομμύριο πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζητούν την αναστολή της συμφωνίας συνεργασίας με το Ισραήλ, λόγω των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Γάζα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Πέμπτη (12/11) ότι θα εξετάσει το αίτημα, καθώς η πρωτοβουλία συγκέντρωσε τον απαιτούμενο αριθμό υπογραφών για να υποβληθεί επισήμως στα ευρωπαϊκά όργανα.
Η πρωτοβουλία ζητά από την ΕΕ να διακόψει την εμπορική και πολιτική συνεργασία με το Ισραήλ, κατηγορώντας την ισραηλινή κυβέρνηση ότι δεν έχει λάβει μέτρα για την αποτροπή γενοκτονίας στη Γάζα.
Σύμφωνα με το Politico, η Κομισιόν θα συναντηθεί τις επόμενες εβδομάδες με τους διοργανωτές, προκειμένου να συζητήσει το αίτημά τους. Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η Επιτροπή θα πρέπει να ανακοινώσει έως τον Μάιο του 2027 εάν προτίθεται να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα.
Ωστόσο, η εξέταση της πρωτοβουλίας δεν συνεπάγεται ότι η συμφωνία ΕΕ–Ισραήλ θα ανασταλεί. Η Κομισιόν μπορεί να απορρίψει το αίτημα, αρκεί να αιτιολογήσει επισήμως την απόφασή της.
Ποιες χώρες συγκέντρωσαν τις περισσότερες υπογραφές
Την πρωτοβουλία ξεκίνησε η European Left Alliance, μια συμμαχία 11 αριστερών πολιτικών κομμάτων, με στόχο να ασκήσει πίεση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τη στάση τους απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα.
Οι περισσότερες υπογραφές συγκεντρώθηκαν στη Γαλλία, όπου 339.479 πολίτες υποστήριξαν το αίτημα. Ακολούθησαν η Ιταλία με 283.863 υπογραφές και η Ισπανία με 151.821.
Από το 2012, όταν δημιουργήθηκε ο θεσμός, έχουν καταχωριστεί 136 πρωτοβουλίες, αλλά μόλις 14 είχαν συγκεντρώσει τον απαραίτητο αριθμό υπογραφών και είχαν λάβει επίσημη απάντηση από την Επιτροπή.
Τι προβλέπει η συμφωνία ΕΕ–Ισραήλ
Η συμφωνία σύνδεσης μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ισραήλ υπογράφηκε το 1995 και τέθηκε σε ισχύ το 2000.
Αποτελεί τη βάση της πολιτικής και οικονομικής συνεργασίας των δύο πλευρών, καλύπτοντας το εμπόριο, τις επενδύσεις και τον τακτικό πολιτικό διάλογο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ισραήλ, καθώς το 2025 αντιπροσώπευε περίπου το ένα τρίτο του συνολικού εμπορίου αγαθών της χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο.
Η αναστολή της συμφωνίας θα μπορούσε επομένως να έχει σημαντικές οικονομικές και διπλωματικές συνέπειες.
Το ζήτημα έχει ήδη προκαλέσει έντονες διαφωνίες μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, καθώς ο πόλεμος στη Γάζα και οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο έχουν εντείνει τις επικρίσεις κατά του Ισραήλ.
Το 2025, η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εξετάσει κατά πόσο το Ισραήλ συμμορφώνεται με το άρθρο 2 της συμφωνίας, το οποίο προβλέπει ότι οι σχέσεις των δύο πλευρών πρέπει να βασίζονται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση είχε καταλήξει ότι υπάρχουν ενδείξεις παραβίασης των σχετικών υποχρεώσεων από το Ισραήλ.
Στη συνέχεια, η Κομισιόν είχε προτείνει τη μερική αναστολή εμπορικών διατάξεων της συμφωνίας, χωρίς όμως να εξασφαλιστεί η αναγκαία συμφωνία των κρατών μελών για την εφαρμογή της.
Η νέα πρωτοβουλία πολιτών ζητά να προχωρήσει η ΕΕ ένα βήμα παραπέρα, αναστέλλοντας πλήρως τη συμφωνία.
Η Κομισιόν καλείται πλέον να τοποθετηθεί επισήμως απέναντι στο αίτημα, την ώρα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παραμένουν διχασμένες ως προς τις κυρώσεις και τη μελλοντική συνεργασία με το Ισραήλ.
Με πληροφορίες από Guardian
