Οι ψηφοφόροι της Καλιφόρνιας απέρριψαν την πρόταση για εφάπαξ φόρο 5% στην περιουσία των δισεκατομμυριούχων, έπειτα από μια εκστρατεία στην οποία ορισμένοι από εκείνους που θα καλούνταν να πληρώσουν κινητοποίησαν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για να αποτρέψουν την επιβολή του.
Το Associated Press έκρινε χθες, Δευτέρα (9/11), ότι η πρόταση -γνωστή ως Proposition 40– δεν εξασφαλίζει την απαιτούμενη πλειοψηφία. Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, αλλά χρειάστηκε σχεδόν μία εβδομάδα για να κριθεί η έκβασή της, καθώς συνεχιζόταν η καταμέτρηση των επιστολικών ψήφων.
Με εκτιμώμενο το 83% των ψήφων καταμετρημένο, το «όχι» συγκέντρωσε 52,8% έναντι 47,2% του «ναι».
Η απόρριψη της πρότασης στην Καλιφόρνια, προπύργιο των Δημοκρατικών, αναδεικνύει τα όρια της πολιτικής συναίνεσης για τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου. Παρά την ευνοϊκή εκλογική συγκυρία για το κόμμα και τους προοδευτικούς υποψηφίους, ο συγκεκριμένος φόρος προκάλεσε βαθύ ρήγμα στο εσωτερικό των Δημοκρατικών και μεταξύ των συνδικαλιστικών τους συμμάχων.
Οι αντίπαλοι του μέτρου συγκέντρωσαν περίπου δεκαπλάσια χρήματα από τους υποστηρικτές του, με τον συνιδρυτή της Google, Σεργκέι Μπριν, να διαθέτει μόνος του περισσότερα από 100 εκατ. δολάρια.
Τι προέβλεπε ο φόρος
Η Proposition 40 αφορούσε κατοίκους της Καλιφόρνιας με καθαρή περιουσία άνω του 1 δισ. δολαρίων. Δεν επρόκειτο για πρόσθετο φόρο στο ετήσιο εισόδημά τους, αλλά για εφάπαξ επιβάρυνση της περιουσίας τους, στην οποία θα συνυπολογίζονταν και οι συμμετοχές σε επιχειρήσεις. Εξαιρούνταν τα ακίνητα και ορισμένα συνταξιοδοτικά περιουσιακά στοιχεία.
Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων θα κατευθυνόταν στην υγειονομική περίθαλψη και το 10% σε προγράμματα εκπαίδευσης και επισιτιστικής βοήθειας. Το συνδικάτο εργαζομένων στην υγεία SEIU–United Healthcare Workers West, που προώθησε την πρωτοβουλία, εκτιμούσε ότι ο φόρος θα απέφερε περίπου 100 δισ. δολάρια.
Σύμφωνα με το συνδικάτο, οι πόροι ήταν απαραίτητοι για να αντισταθμιστούν οι απώλειες ομοσπονδιακής χρηματοδότησης της υγείας, τις οποίες υπολόγιζε επίσης σε περίπου 100 δισ. δολάρια σε βάθος πενταετίας. Οι υποστηρικτές προειδοποιούσαν ότι οι περικοπές που υπέγραψε πέρυσι ο Ντόναλντ Τραμπ θα οδηγούσαν εκατομμύρια κατοίκους σε απώλεια ασφαλιστικής κάλυψης και θα απειλούσαν τη λειτουργία νοσοκομείων.
Γιατί διχάστηκαν οι Δημοκρατικοί
Το Δημοκρατικό Κόμμα της Καλιφόρνιας και η ομοσπονδία συνδικάτων της πολιτείας υποστήριξαν το μέτρο. Στο πλευρό τους βρέθηκαν προοδευτικοί οικονομολόγοι και πολιτικοί εθνικής εμβέλειας, μεταξύ των οποίων ο ανεξάρτητος γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς, που πραγματοποίησε συγκεντρώσεις υπέρ της πρότασης.
Απέναντί τους τάχθηκαν ο κυβερνήτης Γκάβιν Νιούσομ και ο Δημοκρατικός διάδοχός του, Χαβιέρ Μπεσέρα. Υποστήριξαν ότι ο φόρος θα μπορούσε να ωθήσει επιχειρηματίες εκτός Καλιφόρνιας, στερώντας από την πολιτεία μελλοντικά έσοδα. Κατά την άποψή τους, μια εφάπαξ εισροή χρημάτων δεν αντιστάθμιζε τον κίνδυνο μακροχρόνιας ζημιάς στον προϋπολογισμό.
Την αντίθεση συμμερίστηκαν οργανώσεις όπως η California Teachers Association, η Planned Parenthood και η California Medical Association. Οι ενστάσεις αφορούσαν τόσο την κατανομή των εσόδων όσο και τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης αποχώρησης εύπορων φορολογουμένων. Ο προϋπολογισμός της Καλιφόρνιας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον φόρο εισοδήματος των πλουσιότερων κατοίκων της.
Ο Νιούσομ είχε επιχειρήσει, μέσω παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων, να αποτρέψει εξαρχής την υποβολή της πρότασης σε ψηφοφορία. Στη συνέχεια υποστήριξε ανταγωνιστικό μέτρο που είχε σχεδιαστεί για να εμποδίσει την επιβολή φόρων περιουσίας στην πολιτεία.
Η αντιπαράθεση δεν αφορούσε, επομένως, μόνο το αν οι υπερπλούσιοι πρέπει να πληρώνουν περισσότερα. Αφορούσε και το αν η επιβολή ενός τέτοιου φόρου από μία μόνο πολιτεία θα εξασφάλιζε περισσότερους πόρους μακροπρόθεσμα ή θα οδηγούσε σε απώλεια φορολογουμένων και εσόδων.
Η εκστρατεία των εκατοντάδων εκατομμυρίων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε το CalMatters, οι υπερπλούσιοι αντίπαλοι της Proposition 40 διέθεσαν συνολικά 378,4 εκατ. δολάρια στην προσπάθεια απόρριψής της. Η εκστρατεία του «ναι» συγκέντρωσε 33,5 εκατ. δολάρια.
Ο Σεργκέι Μπριν συνεισέφερε 102 εκατ. δολάρια στην επιτροπή πολιτικής δράσης Building a Better California. Η επιτροπή συγκέντρωσε συνολικά πάνω από 333 εκατ. δολάρια, χρηματοδοτώντας τόσο την αντίθεση στον φόρο όσο και ανταγωνιστικές προτάσεις. Το ποσό αυτό αποτελεί μέρος της ευρύτερης κινητοποίησης και δεν πρέπει να προστίθεται στα συνολικά κεφάλαια της αντίπαλης εκστρατείας.
Η χρηματοδότηση μεταφράστηκε σε εκτεταμένη τηλεοπτική παρουσία. Καθ’ όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου προβάλλονταν διαφημίσεις κατά του φόρου, ενώ οι υποστηρικτές του, αδυνατώντας να ανταγωνιστούν αυτή την προβολή, βασίστηκαν περισσότερο στα κοινωνικά δίκτυα και σε συνεργασίες με δημιουργούς περιεχομένου.
Παράλληλα, οι αντίπαλοι χρηματοδότησαν τις Propositions 41 και 42, δύο ανταγωνιστικές προτάσεις που είχαν σχεδιαστεί ώστε να μπορούν να εμποδίσουν την εφαρμογή του φόρου ακόμη και αν εγκρινόταν. Η δεύτερη περιλάμβανε και απαγόρευση μελλοντικών φόρων περιουσίας.
Οι ίδιοι οι δισεκατομμυριούχοι παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό μακριά από τη δημόσια αντιπαράθεση, αφήνοντας τον Νιούσομ και οργανώσεις με αναφορές στον χώρο των Δημοκρατικών να εκπροσωπούν την αντίθεση στο μέτρο. Έτσι, η εκστρατεία του «όχι» δεν στηρίχθηκε μόνο στην οικονομική της υπεροχή, αλλά και στην προβολή διαφωνιών μέσα στον προοδευτικό χώρο.
Η οικονομική υπεροχή και ο πολιτικός διχασμός
Για τους υποστηρικτές του φόρου, η διαφορά πόρων βρίσκεται στον πυρήνα της ήττας. Ο Ντέιβ Ρίγκαν, επικεφαλής του συνδικάτου που προώθησε την πρωτοβουλία, υποστήριξε ότι οι επιθέσεις που χρηματοδότησαν οι δισεκατομμυριούχοι προκάλεσαν σύγχυση και αμφιβολίες στους ψηφοφόρους.
Ο Τζον Ματσουσάκα, οικονομολόγος και ειδικός στους θεσμούς άμεσης δημοκρατίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, επισήμανε ότι τα χρήματα δεν αλλάζουν απαραίτητα τις παγιωμένες αξίες των ψηφοφόρων, μπορούν όμως να αξιοποιήσουν την αβεβαιότητά τους, ιδίως όταν ο πολιτικός χώρος στον οποίο ανήκουν εμφανίζεται διχασμένος.
Αντίστοιχα, ο Θαντ Κούσερ, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο, στάθηκε στην επιλογή του συνδικάτου να προχωρήσει χωρίς να έχει εξασφαλίσει επαρκή υποστήριξη από βασικούς συμμάχους. Κατά την εκτίμησή του, μια τόσο σημαντική φορολογική αλλαγή δύσκολα επιτυγχάνεται με διασπασμένη τη συμμαχία που καλείται να τη στηρίξει.
Η επόμενη μάχη και το 2028
Η απόρριψη αποτελεί πολιτική νίκη για τον Νιούσομ, ο οποίος εξετάζει το ενδεχόμενο διεκδίκησης της αμερικανικής προεδρίας το 2028. Ο ίδιος διαχωρίζει την αντίθεσή του στον συγκεκριμένο φόρο από τη στάση του απέναντι σε ένα εθνικό μέτρο, υποστηρίζοντας ότι η Καλιφόρνια θα βρισκόταν σε μειονεκτική θέση αν ενεργούσε μόνη της, ενώ τάσσεται υπέρ ελάχιστης φορολόγησης σε ομοσπονδιακό επίπεδο για πρόσωπα με καθαρή περιουσία άνω των 100 εκατ. δολαρίων.
Οι υποστηρικτές της Proposition 40 έχουν ήδη μεταφέρει την αντιπαράθεση πέρα από τα σύνορα της πολιτείας, προβάλλοντας διαφημίσεις κατά του Νιούσομ σε πολιτείες που ψηφίζουν νωρίς στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών το 2028. Ο Ρίγκαν, από την πλευρά του, προανήγγειλε νέα προσπάθεια επιβολής φόρου στους δισεκατομμυριούχους, εάν οι νομοθέτες δεν βρουν άλλη ουσιαστική λύση για τη χρηματοδότηση της υγείας.
Με πληροφορίες από Associated Press, New York Times, Politico
