Το νικηφόρο κίνημα «Φοιτητική Λίστα» στη Σερβία προετοιμάζεται να ξεκινήσει συνομιλίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης, με στόχο να ανατρέψει 14 χρόνια ολοένα και πιο αυταρχικής εθνικιστικής διακυβέρνησης, μετά τη σαρωτική εκλογική νίκη του το Σαββατοκύριακο.
Υποστηρικτές του κινήματος, το οποίο δεν έχει κυβερνητική εμπειρία, βγήκαν στους δρόμους της βαλκανικής χώρας τη Δευτέρα, μετά τη συντριπτική ήττα του πρώην προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος κυριαρχούσε επί χρόνια στην πολιτική σκηνή της Σερβίας.
Ο Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα του αργά το βράδυ της Κυριακής, βάζοντας απότομα τέλος στην κυριαρχία του στη σερβική πολιτική και ολοκληρώνοντας μια περίοδο δύο ετών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα αποτελέσματα του Κέντρου Ελεύθερων Εκλογών και Δημοκρατίας (CESID), με έδρα το Βελιγράδι, μετά την καταμέτρηση του 100% των δειγμάτων των ψηφοδελτίων, η Φοιτητική Λίστα συγκέντρωσε το 53% των ψήφων, εξασφαλίζοντας 141 έδρες στο κοινοβούλιο των 250 εδρών. Το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Βούτσιτς έλαβε το 39%, που αντιστοιχεί σε 103 έδρες. Οι υπόλοιπες έδρες κατανεμήθηκαν σε συνδυασμούς εθνικών μειονοτήτων.
Celebrations have erupted in the streets of Serbia’s capital Belgrade, after long-standing leader Aleksandar Vučić admitted defeat to a student-led protest movement in snap parliamentary elections. Read more: https://t.co/iOYTfXzeuc https://t.co/gQ2qDuPgU3
— BBC News (World) (@BBCWorld) October 25, 2026
BREAKING NEWS: Students in Serbia have voted out their authoritarian leadership by winning the country’s parliamentary election. They started with months of student protests against corruption and have translated street mobilisation into electoral legitimacy. https://t.co/Egj29ffIft
— Rinu Oduala 🔥🔫 (@SavvyRinu) October 25, 2026
Προς το παρόν, ελάχιστα είναι γνωστά για τον τρόπο με τον οποίο το νικηφόρο κίνημα θα ασκήσει την εξουσία, καθώς στηρίζεται στη συλλογική λήψη αποφάσεων. Στα ψηφοδέλτιά του συμμετείχαν πανεπιστημιακοί, ηθοποιοί και αγρότες, εκτός από φοιτητές. Ωστόσο, το κίνημα δεν διαθέτει επικεφαλής και λειτουργεί χωρίς ιεραρχική δομή, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα ποιον θα επιλέξει για πρωθυπουργό και ποια πρόσωπα θα στελεχώσουν το υπουργικό συμβούλιο.
«Δεν αντιμετωπίζουμε το εκλογικό αποτέλεσμα ως κατάκτηση εξουσίας και προνομίων»
Μεταξύ των γνωστών προσώπων της Φοιτητικής Λίστας είναι ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς, ο οποίος ηγήθηκε του ψηφοδελτίου, ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας, Ντέγιαν Σόσκιτς, και ο καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, Ραντομίρ Σάιτσιτς, ο οποίος μίλησε εκ μέρους του κινήματος μετά την εκλογική νίκη.
Όπως και το κόμμα Tisza του Πέτερ Μαγιάρ, το οποίο έβαλε τέλος στα 16 χρόνια διακυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία, το κίνημα βρίσκεται αντιμέτωπο με δημόσιους θεσμούς στελεχωμένους από δημοσίους υπαλλήλους που παραμένουν πιστοί στην απερχόμενη εξουσία. Η κατάσταση αυτή δυσχεραίνει την προσπάθεια αναμόρφωσης των θεσμών.
«Όλοι στο φοιτητικό κίνημα, καθώς και κάθε υποψήφιος της Λίστας, κατανοούν πλήρως και με απόλυτη σαφήνεια το βάρος της ευθύνης που αναλαμβάνουμε», δήλωσε στην Guardian η Άνα Μίρκοβιτς, πανεπιστημιακή εκπαιδευτικός, ψυχολόγος και υποψήφια της Φοιτητικής Λίστας.
«Δεν αντιμετωπίζουμε το εκλογικό αποτέλεσμα ως κατάκτηση εξουσίας και προνομίων, αλλά ως ένα ιστορικό χρέος απέναντι στον λαό μας και στα παιδιά μας», πρόσθεσε.
Η Μίρκοβιτς ανέφερε στην εφημερίδα ότι πρώτη προτεραιότητα του κινήματος είναι «η κοινωνική και ψυχολογική αποτοξίνωση» της χώρας.
Η 14ετής διακυβέρνηση του Βούτσιτς έχει χαρακτηριστεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αυταρχικού καθεστώτος. Το κόμμα του επέκτεινε τον έλεγχό του στα μέσα ενημέρωσης, τη Δικαιοσύνη και άλλους κρατικούς θεσμούς, ενώ οι εκλογικές διαδικασίες σημαδεύτηκαν από παρατυπίες στην εγγραφή ψηφοφόρων, μεροληπτική κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης και εξαγορά ψήφων.
Φοιτητική Λίστα: Ποιοι οι στόχοι του κινήματος
Το πρόγραμμα των φοιτητών επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στην αποκατάσταση του κράτους δικαίου. Μεταξύ άλλων, προβλέπει τη δημιουργία ανεξάρτητης αστυνομικής μονάδας που θα λογοδοτεί στους εισαγγελείς και όχι στο υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και την απομάκρυνση αστυνομικών που συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα.
Παράλληλα, το κίνημα επιδιώκει να απαγορεύσει τον διορισμό κομματικά προσκείμενων προσώπων σε κρατικές επιχειρήσεις και να ενισχύσει τη δημοσιονομική λογοδοσία. Προτείνει, επίσης, τη δημιουργία νέων ανεξάρτητων φορέων που θα ελέγχουν και θα θέτουν υπό δημόσιο έλεγχο όλες τις σημαντικές συμβάσεις για κρατικά έργα υποδομών, με στόχο να περιοριστεί η κακοδιαχείριση δημόσιων πόρων.
Η Μίρκοβιτς δήλωσε ότι η νέα κυβέρνηση θα καταργήσει ένα «σύστημα εκφοβισμού» που καλλιεργούσε τον «φόβο και την πόλωση». Όπως ανέφερε, αυτό θα γίνει με το άνοιγμα των μέσων ενημέρωσης σε διαφορετικές φωνές, τον τερματισμό των πιέσεων στους εργαζομένους του δημόσιου τομέα και την παύση της «θεσμικής βίας».
Πρόσθεσε ότι στόχος είναι «να ανοικοδομήσουμε την κοινωνία από τα θεμέλια: πλήρης δημοσιοποίηση όλων των συμβάσεων και των χρηματοοικονομικών ροών, αποπολιτικοποίηση και ενίσχυση της Δικαιοσύνης, ανανέωση των συστημάτων εκπαίδευσης και υγειονομικής περίθαλψης». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι δεν πρέπει να επιτραπεί «ποτέ ξανά» η κατάληψη του κράτους από συγκεκριμένα συμφέροντα.
Η εξωτερική πολιτική
Η Φοιτητική Λίστα κράτησε σκόπιμα σε δεύτερο πλάνο τα διχαστικά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, μεταξύ των οποίων οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία. Το Κρεμλίνο δήλωσε τη Δευτέρα ότι ελπίζει οι νέοι ηγέτες να «κατανοούν ότι η συνεργασία με τη Ρωσία είναι προς το συμφέρον της Σερβίας».
Ο αναλυτής Ντούσαν Βούτσιτσεβιτς δήλωσε ότι το κίνημα επέμενε εξαρχής πως η Σερβία πρέπει να αντιμετωπίσει κατά προτεραιότητα τα εσωτερικά πολιτικά της ζητήματα, προχωρώντας ουσιαστικά στην «κυριολεκτική αποδόμηση κάθε θεσμού, από το εθνικό έως το τοπικό επίπεδο».
Η νίκη των φοιτητών σηματοδοτεί μια βαθιά πολιτική αλλαγή στη Σερβία και ενδέχεται να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για άλλα φοιτητικά κινήματα που έχουν εμφανιστεί τις τελευταίες εβδομάδες σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, διεκδικώντας καλύτερα εκπαιδευτικά πρότυπα και περισσότερες προοπτικές για το μέλλον.
Ωστόσο, ο Βούτσιτσεβιτς επισήμανε ότι το σερβικό κίνημα διαφέρει από άλλες διαμαρτυρίες. «Αυτό το πείραμα άμεσης δημοκρατίας από τη βάση κατάφερε τελικά να εξασφαλίσει πάνω από το 50% των ψήφων», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), προσθέτοντας ότι παραμένει ασαφές εάν ένα αντίστοιχο μοντέλο θα μπορούσε να λειτουργήσει και σε άλλες χώρες.
Ο Νίκολα Μπουράζερ, διευθυντής προγράμματος στο Κέντρο Σύγχρονης Πολιτικής του Βελιγραδίου, δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα πρέπει να επιταχυνθεί και η διαδικασία λήψης αποφάσεων του κινήματος. Όπως εξήγησε, η επιλογή των υποψηφίων χρειάστηκε αρκετούς μήνες.
«Αφού οι άνθρωποι ολοκληρώσουν τους πανηγυρισμούς και αρχίσουν να συνειδητοποιούν τι συνέβη χθες, θα επικεντρωθούμε περισσότερο σε όσα έρχονται και στο πώς θα είναι η κυβέρνηση. Πριν από 24 ώρες, όλα αυτά έμοιαζαν με φαντασία», ανέφερε.
Την Κυριακή, ο Βούτσιτς, ο οποίος διατηρούσε στενούς δεσμούς με τη Ρωσία καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του, απέδωσε την ήττα του κόμματός του στην «άμεση στήριξη διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών και του βαθέος κράτους των ΗΠΑ, εκείνου που αντιτίθεται και στον πρόεδρο Τραμπ».
Η αντίδραση των διεθνών ηγετών
Την ίδια ώρα, διεθνείς ηγέτες χαιρέτισαν τη νίκη των φοιτητών τη Δευτέρα.
«Πρόκειται σαφώς για ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της χώρας και του λαού της», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
«Ευχόμαστε στη Σερβία επιτυχία, πραγματική ανάπτυξη και θερμές σχέσεις με την ευρωπαϊκή κοινότητα. Εμείς, στην Ουκρανία, ευχαριστούμε τη Σερβία για τον σεβασμό προς τον λαό μας, το κράτος μας και την ανεξαρτησία μας. Και χαιρόμαστε πάντα για τα κοινά μας επιτεύγματα», πρόσθεσε.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι το Βερολίνο θα «στηρίξει ενεργά την ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας» μετά την εκλογική νίκη. Όπως ανέφερε, οι φοιτητές «με τις απαιτήσεις τους για κράτος δικαίου, καταπολέμηση της διαφθοράς και κατοχύρωση των θεμελιωδών ελευθεριών, κέρδισαν την υποστήριξη του λαού».
Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Σερβίας, το νέο κοινοβούλιο πρέπει να συγκληθεί εντός 30 ημερών από την επίσημη ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων. Στη συνέχεια, προβλέπεται προθεσμία 90 ημερών για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.
Η χώρα πρέπει επίσης να διεξαγάγει νέες προεδρικές εκλογές έως τις 27 Δεκεμβρίου, καθώς ο Βούτσιτς παραιτήθηκε από την προεδρία προκειμένου να διεκδικήσει τη θέση του πρωθυπουργού.
Με πληροφορίες από Guardian
