Τη στρατηγική σημασία της σύμπραξης κράτους και αγορών, καθώς και το πέρασμα της Ελλάδας σε μια νέα επενδυτική εποχή, ανέδειξε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στην 18η Ετήσια Σύνοδο του International Forum of Sovereign Wealth Funds (IFSWF) που φιλοξενείται για πρώτη φορά στην Αθήνα από το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο.
Ο Κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η οικονομική ισχύς είναι πλέον αδιαχώριστη από την εθνική ισχύ, με το κράτος να επανέρχεται στο προσκήνιο όχι ως προσωρινός διαχειριστής κρίσεων, αλλά ως μόνιμος συντελεστής.
Οι τρεις πυλώνες της κρατικής παρέμβασης
Αναλύοντας τον σύγχρονο ρόλο του κράτους, ο υπουργός σημείωσε ότι υπάρχουν τρία στοιχεία που οφείλει να συνεισφέρει: ο χρόνος, οι αξίες και η ελευθερία.
Πρώτον, ο χρόνος. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι εξαιρετικά αποτελεσματικές στην αποτίμηση του επόμενου τριμήνου και του επόμενου οικονομικού κύκλου. Είναι λιγότερο κατάλληλες, όμως, για να εκπροσωπήσουν τα συμφέροντα της επόμενης γενιάς. Τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, τα λιμάνια, οι διασυνδέσεις, τα ερευνητικά οικοσυστήματα και οι στρατηγικές υποδομές σχεδιάζονται με χρονικό ορίζοντα που υπερβαίνει τις περισσότερες πολιτικές θητείες και πολλούς επενδυτικούς κύκλους. Κάποιος πρέπει να είναι διατεθειμένος να σκέφτεται σε βάθος δεκαετιών, ακόμη και πέρα από αυτές.
Δεύτερον, οι αξίες. Ένα κυρίαρχο κράτος έχει υποχρεώσεις που δεν μπορούν να περιοριστούν σε ένα μοντέλο προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Λογοδοτεί σε πολίτες που δεν έχουν θέση σε καμία επενδυτική επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν έχουν ακόμη γεννηθεί. Οφείλει να αποφασίζει τι πρέπει να προστατεύεται, τι πρέπει να παραμένει ανοιχτό και πού το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει θεμιτούς περιορισμούς. Μια χώρα που δεν μπορεί να πει «όχι» στο κεφάλαιο, δεν είναι πραγματικά κυρίαρχη. Είναι απλώς διαθέσιμη προς πώληση.
Τρίτον, η ελευθερία. Η εξάρτηση μπορεί να μοιάζει αποτελεσματική σε ένα υπολογιστικό φύλλο, μέχρι την ημέρα που μετατρέπεται σε όπλο. Ένας και μοναδικός προμηθευτής μπορεί να προσφέρει τη χαμηλότερη τιμή και ταυτόχρονα να επιβάλλει το υψηλότερο στρατηγικό κόστος. Η Ευρώπη το διαπίστωσε με επώδυνο τρόπο στον τομέα της ενέργειας. Αντιμετωπίζουμε αντίστοιχα ερωτήματα στις κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες, στις προηγμένες τεχνολογίες και στην υπολογιστική ισχύ. Η αποτελεσματικότητα έχει σημασία. Αλλά η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί αναποτελεσματικότητα. Είναι το τίμημα που καταβάλλουμε για να διατηρούμε την ελευθερία των επιλογών μας.
Η ευρωπαϊκή πρόκληση και η Ένωση Αποταμιεύσεων
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Πρόεδρος του Eurogroup επεσήμανε ότι το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι η έλλειψη αποταμιεύσεων, αλλά ο κατακερματισμός του χρηματοπιστωτικού συστήματος που οδηγεί τα ευρωπαϊκά κεφάλαια εκτός ηπείρου. Χαρακτήρισε την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων «εγχείρημα οικονομικής κυριαρχίας», τονίζοντας ότι η πραγματική στρατηγική αυτονομία επιτυγχάνεται μέσω συνεργασιών από θέση ισχύος και όχι μέσω απομόνωσης.
Το ελληνικό επενδυτικό αφήγημα και οι μεταρρυθμίσεις
Παρουσιάζοντας την εικόνα της ελληνικής οικονομίας, ο κ. Πιερρακάκης εστίασε στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, τα πρωτογενή πλεονάσματα και την ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους παγκοσμίως, το οποίο αναμένεται να υποχωρήσει κοντά στο 137% του ΑΕΠ στο τέλος του έτους, από 208%209% μετά την πανδημία.
Καθώς ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης πλησιάζει στο τέλος του, ο υπουργός ανέλυσε τις κινήσεις για την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων και την εμβάθυνση των αγορών:
• Κίνητρα για διαχειριστές κεφαλαίων: Θέσπιση φορολογικής ασφάλειας δικαίου και συντελεστή 5% επί της αμοιβής απόδοσης (carried interest).
• Ενίσχυση της επενδυτικής κουλτούρας: Ψήφιση του νέου επενδυτικού λογαριασμού αποταμίευσης για παιδιά με συμπληρωματικές δημόσιες εισφορές.
• Μεγέθυνση επιχειρήσεων: Αξιοποίηση της ένταξης του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο Euronext και ενθάρρυνση συγχωνεύσεων και εξαγορών, ώστε οι ελληνικές εταιρείες να αποκτήσουν διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Κλείνοντας, ο κ. Πιερρακάκης απηύθυνε ανοιχτή πρόσκληση στους διεθνείς θεσμικούς επενδυτές να αξιοποιήσουν τη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας ως κόμβου ενέργειας, δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης (όπως το έργο PHAROS), επισημαίνοντας ότι η χώρα φιλοδοξεί να αποτελεί «πύλη πρόσβασης και αξιόπιστο εταίρο» στην ευρύτερη περιοχή.
