Η καθημερινή και συνδυαστική έκθεση σε χαμηλά επίπεδα χημικών ουσιών μέσω των καταναλωτικών προϊόντων, των τροφίμων και του περιβάλλοντος αποτελεί το νέο πεδίο ερευνών της τοξικολογίας, καθώς οι επιστήμονες μετατοπίζουν το ενδιαφέρον τους από τις μεμονωμένες ουσίες στα πολύπλοκα «χημικά μείγματα».
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε ο Μπραντ Ράισφελντ, καθηγητής Χημικής Μηχανικής και Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, οι παραδοσιακές μέθοδοι αξιολόγησης κινδύνου, που εξετάζουν κάθε χημικό απομονωμένα, αποδεικνύονται ανεπαρκείς για την αποτύπωση των πραγματικών συνθηκών της καθημερινότητας.
Χημικά: Ο άνθρωπος σε διαρκή αλληλεπίδραση με σύνθετα μείγματα
Οι ερευνητές επισημαίνουν, μεταξύ άλλων, ότι ο άνθρωπος σπάνια εκτίθεται σε μία μόνο ουσία. Αντίθετα, η καθημερινή δραστηριότητα περιλαμβάνει τη διαρκή αλληλεπίδραση με σύνθετα μείγματα, όπως, για παράδειγμα, ο αέρας που εμπεριέχεται μέσα σε εσωτερικούς χώρους.
Χαρακτηριστικά ο καθηγητής εξηγεί πως το μαγείρεμα, τα καθαριστικά προϊόντα και τα δομικά υλικά διαμορφώνουν ένα εσωτερικό περιβάλλον με διαφορετικό χημικό αποτύπωμα από αυτό του εξωτερικού αέρα.
Αντίστοιχη αλληλεπίδραση με καθημερινή χημικά παρατηρείται και στη διατροφική αλυσίδα. Προγράμματα παρακολούθησης σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαιώνουν την ταυτόχρονη παρουσία υπολειμμάτων από διαφορετικά φυτοφάρμακα στα τρόφιμα, ως αποτέλεσμα των πολλαπλών ψεκασμών κατά την παραγωγή.
Σε ό,τι αφορά προϊόντα προσωπικής φροντίδας, έχει προκύψει πως καλλυντικά, σαμπουάν και αποσμητικά εισάγουν καθημερινά στο σώμα συντηρητικά και αρωματικές ενώσεις.
Τέλος, καθημερινά χημικά υπάρχουν και στο πόσιμο νερό: παρά την επεξεργασία, οι αναλυτικές μέθοδοι εντοπίζουν ίχνη φαρμακευτικών ουσιών και βιομηχανικών παραγώγων στα δίκτυα ύδρευσης.
Πώς επηρεάζουν την υγεία μας τα καθημερινά χημικά
Σύμφωνα με την επιστημονική ανάλυση του καθηγητή, που δημοσίευσε στο The Conversation, η τοξικολογική έρευνα βασίζεται συχνά στην αρχή της «αθροιστικότητας», θεωρώντας ότι οι ουσίες δρουν ανεξάρτητα αλλά προσθετικά. Ωστόσο, οι χημικές αλληλεπιδράσεις ενδέχεται να ενισχύσουν ή να μεταβάλουν την τελική επίδραση στον οργανισμό.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους ενδοκρινικούς διαταράκτες, όπως οι φθαλικές ενώσεις που βρίσκονται στα πλαστικά και τα αρώματα και τα παραβένια, ως συντηρητικά σε καλλυντικά. Οι ουσίες αυτές παρεμβαίνουν στο ορμονικό σύστημα, εξηγεί ο καθηγητής για να προσθέσει: «Αν και οι μεμονωμένες δόσεις σε ένα προϊόν βρίσκονται εντός των νόμιμων ασφαλών ορίων, η ταυτόχρονη χρήση πολλών διαφορετικών προϊόντων δημιουργεί ένα αθροιστικό αποτέλεσμα που απασχολεί πλέον τις ρυθμιστικές αρχές».
Μέτρα πρόληψης και μείωσης του χημικού φορτίου
Λόγω του πρακτικά άπειρου αριθμού χημικών συνδυασμών, η παραδοσιακή εργαστηριακή δοκιμή κάθε μείγματος είναι αδύνατη. Η επιστημονική κοινότητα στρέφεται πλέον σε μία προσέγγιση που καταγράφει το σύνολο των περιβαλλοντικών εκθέσεων ενός ατόμου κατά τη διάρκεια της ζωής του. Για την επεξεργασία των δεδομένων και την πρόβλεψη των επικίνδυνων αλληλεπιδράσεων χρησιμοποιούνται πλέον υπολογιστικά μοντέλα υψηλής ταχύτητας και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Όσον αφορά τα μ έτρα πρόληψης και μείωσης του χημικού φορτίου, ο καθηγητής διευκρινίζει πως «μέχρι η επιστήμη και οι κανονιστικές αρχές να ενσωματώσουν πλήρως τα νέα δεδομένα για τα μείγματα, οι ειδικοί προτείνουν τέσσερις βασικές, χαμηλού κόστους παρεμβάσεις για τη μείωση της καθημερινής έκθεσης»:
- Συστηματικός αερισμός: Η χρήση απορροφητήρων στην κουζίνα και το άνοιγμα των παραθύρων κατά τη διάρκεια του οικιακού καθαρισμού μειώνουν δραστικά τη συγκέντρωση πτητικών οργανικών ενώσεων.
- Περιορισμός τεχνητών αρωμάτων: Η επιλογή προϊόντων χωρίς άρωμα στα απορρυπαντικά και τα είδη υγιεινής μειώνει τη συνεχή έκθεση σε σταθεροποιητές αρωμάτων.
- Διατροφική ποικιλία: Το σχολαστικό πλύσιμο των φρούτων με τρεχούμενο νερό και η εναλλαγή των πηγών τροφής αποτρέπουν τη συσσώρευση του ίδιου τύπου φυτοφαρμάκου.
- Έλεγχος και φιλτράρισμα νερού: Η χρήση πιστοποιημένων φίλτρων νερού, προσαρμοσμένων στους ρύπους της εκάστοτε περιοχής, και η αυστηρή τήρηση του χρονοδιαγράμματος αλλαγής των ανταλλακτικών εξασφαλίζουν την αποτελεσματικότητά τους.
Με πληροφορίες από The Conversation
