Η κυβέρνηση προχωρά σε νέα νομοθετική παρέμβαση για τη στήριξη των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) να καταθέτει τις επόμενες ημέρες στη Βουλή ρύθμιση που αλλάζει το ισχύον καθεστώς ενίσχυσης.
Στόχος της παρέμβασης είναι να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες που προκαλούν οι συχνές ώρες μηδενικών και αρνητικών τιμών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ένα φαινόμενο που έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια λόγω της ραγδαίας αύξησης της εγκατεστημένης ισχύος από φωτοβολταϊκά και της μεγαλύτερης διείσδυσης των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα.
Τι αλλάζει
Με τη νέα ρύθμιση, οι παραγωγοί ΑΠΕ που έχουν συνάψει Σύμβαση Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης θα εξακολουθήσουν να λαμβάνουν λειτουργική ενίσχυση για την ενέργεια που παράγουν όταν η τιμή εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας είναι μηδενική.
Μέχρι σήμερα, το υφιστάμενο πλαίσιο προέβλεπε ότι οι παραγωγοί αυτοί δεν αποζημιώνονταν για την ενέργεια που παρήγαγαν όταν η τιμή στο σύστημα ήταν μηδενική ή αρνητική για περισσότερες από δύο συνεχόμενες ώρες.
Πλέον, η απώλεια ενίσχυσης θα εφαρμόζεται μόνο όταν καταγράφονται αρνητικές τιμές για πάνω από δύο συνεχόμενες ώρες, γεγονός που αναμένεται να προσφέρει σημαντική ανακούφιση σε χιλιάδες έργα ΑΠΕ, ιδίως σε μικρές επιχειρήσεις, ενεργειακές κοινότητες και αγρότες που έχουν επενδύσει στον κλάδο.
Η ρύθμιση, εφόσον κυρωθεί από τη Βουλή, θα ισχύσει αναδρομικά από την 1η Ιουνίου 2026.
Γιατί κρίθηκε αναγκαία
Η ανάγκη της παρέμβασης προκύπτει από την εντυπωσιακή αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος από ΑΠΕ και ειδικά από φωτοβολταϊκά. Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η χώρα έχει περάσει από τα 2,6 GW το 2019 σε περισσότερα από 11 GW σήμερα, με μεγάλο μέρος αυτής της ισχύος να αφορά μικρά έργα στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ.
Η ταχεία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών έχει συμβάλει στη συγκράτηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και μέσα σε περιόδους ενεργειακής αναταραχής, λειτουργώντας ως ανάχωμα απέναντι στην εισαγόμενη ακρίβεια.
Την ίδια ώρα όμως, τις ώρες υψηλής παραγωγής και χαμηλής ζήτησης, οι τιμές χονδρικής φτάνουν συχνά στο μηδέν ή περνούν σε αρνητικά επίπεδα. Για το 2026 μέχρι σήμερα, η Ελλάδα έχει καταγράψει 203 ώρες μηδενικής τιμής και άλλες 242 ώρες με αρνητική τιμή.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα. Η Ισπανία έχει φέτος 659 ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές, ενώ η Πορτογαλία 558, γεγονός που δείχνει ότι πρόκειται για ευρύτερη ευρωπαϊκή πρόκληση στις αγορές υψηλής διείσδυσης φωτοβολταϊκών.
Το πρόβλημα για τους παραγωγούς
Παρότι οι μηδενικές τιμές ευνοούν τους καταναλωτές και συγκρατούν το κόστος στο σύστημα, δημιουργούν σημαντικές απώλειες εσόδων για τους παραγωγούς ΑΠΕ.
Για πολλούς από αυτούς, ειδικά για μικρότερους επενδυτές, ενεργειακές κοινότητες και αγρότες, η συρρίκνωση των εσόδων δυσκολεύει την εξυπηρέτηση τραπεζικών δανείων και απειλεί τη βιωσιμότητα επενδύσεων που στηρίχθηκαν σε ένα συγκεκριμένο καθεστώς αποζημίωσης.
Η κυβέρνηση, μετά από συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιλέγει τώρα να τροποποιήσει το πλαίσιο, επιδιώκοντας να διατηρήσει την αναπτυξιακή δυναμική των ΑΠΕ χωρίς να διαταράξει τη βασική λογική της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Παρεμβάσεις και αποθήκευση
Παράλληλα με τη νομοθετική ρύθμιση, το ΥΠΕΝ προωθεί ένα ευρύτερο σχέδιο παρεμβάσεων για την αύξηση της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, τη μεγαλύτερη ενσωμάτωση παραγωγής από ΑΠΕ και τη δικαιότερη αναδιανομή των περικοπών.
Στο πλαίσιο αυτό, προχωρά με ταχείς ρυθμούς η ανάπτυξη σταθμών αποθήκευσης, με στόχο την εγκατάσταση 700 MW έως το τέλος Ιουνίου 2026, σύμφωνα με το σχετικό ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Επιπλέον, συνεχίζεται η αξιολόγηση των έργων αποθήκευσης των κατηγοριών 11Α και 11Β, καθώς και των εμπορικών έργων που έχουν κατατεθεί στο υπουργείο.
Παράλληλα, δρομολογείται και η έκδοση της υπουργικής απόφασης για τον μηχανισμό αναδιανομής των περικοπών, με στόχο να κατανέμονται πιο δίκαια οι περιορισμοί που επιβάλλονται στους σταθμούς ΑΠΕ.
Τι σημαίνει για την αγορά
Η νέα ρύθμιση θεωρείται κίνηση εξισορρόπησης ανάμεσα στη στήριξη της πράσινης παραγωγής και στη λειτουργία της αγοράς. Από τη μία πλευρά, αποτρέπει την περαιτέρω επιβάρυνση των παραγωγών από ένα καθεστώς υπερβολικά συχνών μηδενικών τιμών. Από την άλλη, επιδιώκει να διατηρήσει κίνητρα για επενδύσεις σε αποθήκευση και ευελιξία, ώστε το ενεργειακό σύστημα να μπορεί να απορροφά καλύτερα την υψηλή διείσδυση ΑΠΕ.
Η ίδια λογική ενισχύεται και από τα μέτρα που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή για τη μεταφορά της κατανάλωσης σε ώρες υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ, όπως το διζωνικό τιμολόγιο και τα δυναμικά πορτοκαλί τιμολόγια, τα οποία είναι διαθέσιμα στους οικιακούς καταναλωτές από τον Απρίλιο του 2026.
Το επόμενο βήμα
Η κυβερνητική παρέμβαση συνδέεται με τη γενικότερη στρατηγική προσαρμογής του ενεργειακού συστήματος σε μια νέα πραγματικότητα, όπου η μεγάλη διείσδυση φωτοβολταϊκών δημιουργεί μεν οφέλη για το κόστος και την ενεργειακή ασφάλεια, αλλά απαιτεί ταυτόχρονα πιο σύνθετους μηχανισμούς στήριξης και εξισορρόπησης.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αποθήκευση ενέργειας, η σωστή διαχείριση των περικοπών και η προσαρμογή των τιμολογίων αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία για τη βιώσιμη ανάπτυξη της αγοράς ΑΠΕ.
